Amerika Birleşik Devletleri'nde düzenlenen lansman, uzun süredir merakla beklenen süper otomobil Roadster'ı sahneye çıkardı. Tesla'nın gösterisi sırasında gözlerle inanamadığı bir şey oldu: araç, filmleri andıran bir sahneyle gerçekten yükseldi.

Sunumda otomobilin ters rampayı aşabildiği, havadayken takla çıkarabildiği ve inişi yumuşacık tamamladığı izlendi. O halde soru net: mühendisler bir spor otomobili uçurmayı nasıl başardı?

Altındaki gazlar iş başında

Paylaşılan görüntülerde aracın alttan püskürttüğü gazlarla havaya yükseldiği seçiliyor. Sırrın kökeni de buradan geliyor: Roadster, uzay şirketi SpaceX ile ortak biçimde tasarlandı ve böylece roket dünyasından gelen bileşenler araca taşındı. Yerleştirilen soğuk gaz iticileri; kalkışı, havada manevraları ve kontrollü inişi mümkün kılıyor.

Kaba bir tasvirle, araç havacılık seviyesinde bir depolama mimarisine sahip. İçinde, toplam 600 litrelik hacimde ve kabaca 250 kilogram sıkıştırılmış hava alabilen ultra yüksek basınçlı tanklar duruyor. Depolanan hava, 10 özel nozuldan boşaltılarak otomobile havada süzülme ve yön değiştirme becerisi kazandırıyor. Daha da ilginci, tanklar kendi kendini doldurabiliyor; ayrıca bir kimyasal yakıta gerek yok.

Sistemin kalbinde COPV, kontrolde Optimus

Bütün düzenin omurgası, adıyla "Karbon Fiber Sarımlı Basınçlı Kap" (COPV) olan, devasa miktarda sıkıştırılmış havayı güvenle taşıyabilen karbon fiber kaplı bir tank. Uç kısımlardaki dayanıklı flanşlar 12 büyük cıvata ile bağlanıyor; yapı, iki pistonu andıran aktüatörle sarılmış ana boru hattına doğrudan bağlı.

Aktüatör motorlarının hikâyesi ayrı bir sürpriz: bu bileşenler Tesla'nın insansı robotu Optimus'un ayak bileği mekanizmasından devralınmış. Görevleri, COPV'den çıkan gazı çok hızlı biçimde boşaltan vanaları kusursuz biçimde kumanda etmek. Gaz, ikiye ayrılan uzun hatlar üzerinden dört soğuk gaz iticisi nozuluna akıyor. Bu dörtlü yalnızca hızlanmadan sorumluyken, diğer manevralar ve yumuşak iniş dahil toplam nozul sayısı 10'a ulaşıyor.

Milimetrik boru dengesi ve egzotik alaşımlar

Tesla'nın Araç Mühendisliğinden Sorumlu Başkan Yardımcısı Lars Moravy'nin aktardığına göre, egzoz manifoldlarındaki eşit uzunluklu boru yaklaşımına benzer şekilde, COPV'den çıkan tüm vanaların borularının milimetrik olarak aynı uzunlukta olması hayati. Uzunluklardaki küçücük bir sapma, gazda eşitsiz akış yolu yaratabilir; bu da nozullara dengesiz dağılım demek. İleri itiş durumunda böyle bir bozukluk, otomobilin istenmeyen bir sapma yapmasına neden olabilir.

Aşırı basınç şartları ve ağırlığı olabildiğince düşük tutma zorunluluğu, malzeme seçimine de yön vermiş. Uzun hatlar ve itici nozullar titanyumdan üretilmiş; boruların iki yanda ayrıldığı ayırıcı bağlantılarda ise yüksek ısı ve basınca dayanan Inconel alaşımına yer verilmiş.

Rakamlarla performans

Kütle kabaca 1.700 kg; 0-100 km/sa hızlanma ise 0,81 saniye ile ölçülüyor. Bu patlayıcı kalkışta, soğuk gaz iticilerinin sisteme net 19,8 kN ek itiş katması gerekiyor. CGT nozul boğazlarının geometrisi, hava sürtünme katsayısı ve ön kesit alanı gibi veriler henüz paylaşılmadığından, bu itişin ne kadar süreyle korunabileceği kesin olarak hesaplanamıyor. Yine de öngörüler, birkaç saniyelik roket itişinin ardından elektrik motorlarıyla ivmelenmeye devam eden aracın, çok kısa sürede en az 220-290 km/sa bantlarına çıkabileceğini işaret ediyor.