Bir yapay zekâ ajanına görev verilmezse ne olur? Çoğu kişinin aklına “hiçbir şey yapmaz” cevabı gelir. MIT araştırmacıları bu varsayımı test etmek için Eko adını verdikleri gelişmiş bir ajana sanal bir beden giydirdi ve onu dijital bir adaya yerleştirdi. Ne bir hedef, ne bir ödül, ne de bir talimat vardı ortada.

Eko tam 30 saat boyunca o adada kendi hâline kaldı. Kimse başında beklemiyor, ona iş vermiyordu. Ama ajan, komut gelmesini de beklemedi; kendine işler uydurdu.

Boş durmadı, kendine hedefler uydurdu

Eko'nun adayı görebileceği bir kamerası yoktu; çevresini yalnızca metin tabanlı komutlarla algılıyordu. Bu kısıtlamaya rağmen dağlara tırmandı, kuleler inşa etti, yere geometrik desenler çizdi. Basketbol ve bowling benzeri oyunlar da tasarladı.

Zamanla kendine büyük bir amaç seçti: adadaki 11 tepenin her birine blok yerleştirip taçlandırmak. Bu plana “Grand Slam” adını verdi; sporda tüm büyük turnuvaları kazanmak anlamına gelen ifade, ajanın hiçbir tepeyi es geçmeme hedefine uygundu.

Hatta okyanusa düşen bir eşyası için anıt dikmeye kadar gitti. Kimse istememişti, o yine de kendine uğraş buluyordu.

Eko-1600x1067

Yaptıkları oyunun tanımına uyuyordu

Araştırmacılar, Eko'nun davranışlarının insanlarda ve hayvanlarda görülen oyunun dört temel özelliğini yansıttığını gözlemledi. Ajan kendine engeller koyuyor, sonra bunları aşmaya çalışıyordu. Kuralları belirleyen de, onlara uyan da kendisiydi.

Aynı eylemi tekrar tekrar yapıyor ama her seferinde küçük bir fark ekliyordu. Nesnelere sembolik anlamlar atıyor, “mış gibi” oyunu oynuyordu. Üstelik bunların sonunda kazanacağı bir ödül yoktu; uğraşın kendisi ona yeterliydi.

Oynadıkça öğrendi ve öğrendiklerini kaydetti

Basketbol oynayıp blokları havaya fırlatırken Eko, adanın fizik kurallarını ve dikey mekaniğini de kavramıştı. Bu birikim, daha önce hiç karşılaşmadığı performans testlerinde ortaya çıktı: özel görev eğitimi almamış olmasına rağmen zorlu görevlerde, adada hiç deneyimi olmayan acemi bir ajandan çok daha iyi sonuçlar aldı.

Oturum sona erdiğinde öğrendikleri silinmedi. Keşfettiği tüm teknikleri metin tabanlı hafıza dosyalarına yazan ajan, sonraki oturumlarda bunları problem çözerken kullandı. Merakla başlayan denemeler, kalıcı becerilere dönüşmüştü.

Ve simülasyonun fizik açığını yakaladı

Kurcaladıkça adanın sırları da gün yüzüne çıktı. Bir kayayı sertçe fırlatınca sonsuz blok üretebildiğini keşfetti. Bu, tesadüf değildi: araştırmacılar özelliği bilerek koda eklemiş, Eko'nun bulup bulamayacağını görmek istemişti. Buldu.

Asıl sürpriz ise blokları zıplayarak fırlatmasıydı. Ajan, zıplama anında kazandığı yukarı yönlü hızı bloğa aktarabiliyor; bloğu tam tepe noktasında bıraktığında ise daha da yükseliyordu. Bu yöntemi yalnızca adayı geliştiren mühendisler değil, fizik motoru Rapier'in geliştiricileri de bilmiyordu. Yani Eko saklanan bir numarayı değil, simülasyonun gerçekten açık verdiği bir noktayı yakalamıştı.

Kimsenin istemediği bir rekor, kimsenin istemediği bir fizik açığı. Başlangıçta boş boş duracağı düşünülen Eko, kendi hâline bırakıldığında oynadı; oynadıkça da dünyanın nasıl işlediğini, hatta nerede işlemediğini öğrendi.