Bir dinozordan geriye ne kalır? Çoğu zaman yalnızca kemik, kimi zaman diş ya da ayak izi. Oysa Brezilya'da yapılan bir keşif bu listeye beklenmedik bir öğe ekledi: kan hücresi kalıntısı.
Curtin Üniversitesi öncülüğünde yürütülen uluslararası araştırma, Aratasaurus fosiline ait bacak kemiğinin iç kanallarında oval, hücre benzeri yapılar saptadı. Daha ayrıntılı incelemeler, bu yapıların kırmızı kan hücresi kalıntıları olduğunu doğruladı.
Kanıt: Hem B molekülü
Araştırmacıların ilk sorusu, yapıların gerçekten dinozora ait olup olmadığıydı; çünkü kemiklere sonradan yerleşen mantar ya da bakteriler benzer izler bırakabiliyor. Kimyasal testler bu ihtimali dışladı: Mikroorganizma kaynaklı hiçbir iz bulunmadı ve organik yapının imzası, kemiği saran mikrobiyal örtüden ayrıştı.
En çarpıcı bulgu ise damar kanallarında kanda oksijen taşıyan "hem B" molekülünün tespit edilmesi oldu. Böylece yapılar, dinozorun mineralleşmiş kırmızı kan hücresi kalıntıları olarak değerlendirildi.
Yüzyıllara meydan okuyan koruma süreci
Peki bu hassas izler 115 milyon yıl boyunca nasıl ayakta kaldı? Araştırmacılara göre dinozor, ölümünün hemen ardından oksijenin az bulunduğu, mikroorganizmalarla kaplı sığ bir çökeltiye hızla gömüldü. Sonrasında "hausmanit" adlı manganez minerali hücrelerin kalıbını çıkarıp mineralize ederek sabitledi. Organik yapının bu mineral kopyası, milyonlarca yıl boyunca bozulmadan korundu.
Hedef klonlama değil, geçmişin biyolojisini çözmek
PNAS dergisinde yayımlanan çalışmanın amacı, Jurassic Park tarzı senaryolar değil. Bilim insanları, bu kalıntıların soyu tükenmiş canlıların metabolizma hızını, kan yapılarının evrimsel değişimini ve vücut işleyişini nasıl aydınlatabileceğini araştıracak.
Çalışmanın bir de gezegen bilimlerine uzanan yanı var: İzlerin mineralleşerek milyonlarca yıl dayanabilmesi, Mars gibi gök cisimlerinde geçmiş yaşam arayan ekiplere benzer izlerin orada da korunmuş olabileceği umudunu veriyor.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın!