Yapay zekâ araçlarının ürettiği uydurma içerikler artık adalet sisteminin kapısından da girdi. İngiltere ve Galler'de faaliyet yürüten Kraliyet Savcılık Servisi'nin (CPS) deneyimli bir savcısı, Yüksek Mahkeme'de ele alınan hassas bir dosyada, gerçekte hiç var olmamış bir mahkeme kararını delil olarak sundu.

Atıfta bulunulan kararın hayali olduğu anlaşılınca yargı çevrelerinde büyük bir rahatsızlık doğdu. Vaka, yapay zekâ hatalarının ne kadar ciddi sonuçlar doğurabileceğinin en somut örneklerinden biri olarak kayıtlara geçti.

Çocuğun yargılanma talebi hayali karara dayandırıldı

gorsel_20261103_101036

Dosyanın merkezinde, 7 yaşındaki kız kardeşine cinsel saldırıda bulunduğu iddia edilen bir erkek çocuk yer alıyor. Olay yaşandığında 11 yaşında olan çocuğun yargılanıp yargılanamayacağı Yüksek Mahkeme'de tartışıldı. Savunma tarafı, sosyal hizmet uzmanlarının, gençlik çalışanlarının ve adli psikologların değerlendirmelerinin savcılık tarafından hesaba katılmadığını belirterek dosyanın düşürülmesini istedi.

Bunun üzerine CPS'in Tecavüz ve Ağır Cinsel Suçlar Birimi'nden kıdemli savcı Ravinder Dhillon, yargılamanın sürmesi gerektiği görüşünü savundu ve "CPS – R v J [2024] EWCA Crim 3529" numaralı bir emsal karara gönderme yaptı. Ancak yürütülen araştırma, böyle bir kararın mahkeme kayıtlarında hiç bulunmadığını ortaya koydu.

Savcı, hatayı Ekim ayında kabul etti. İnternette yaptığı arama sırasında bir yapay zekâ özetine rastladığını ve buradaki hayali kararı kaynak olarak aldığını, kastettiği şeyin ise 15 yıl öncesine ait gerçek bir dava olduğunu ifade etti. Yüksek Mahkeme yargıçları bu savunmayı doyurucu bulmadı.

"Vahim bir başarısızlık"

gorsel_20261103_101052

Yargı süreçlerinde yapay zekânın kullanımını araştıran Maynooth Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyesi Doç. Dr. Brian Flanagan, bir çocuğun yargılanmasını gerekçelendirmek için uydurma bir kaynağa başvurulmasını "vahim bir başarısızlık" sözleriyle değerlendirdi. Ona göre kısa sürede sonuç almak amacıyla yapay zekâya yönelmek, yargıya duyulan güveni derinden sarsıyor; hatanın kamu savcısı tarafından işlenmesi ise devletin elindeki güç göz önüne alındığında son derece tehlikeli.

Mahkeme, hayali atfın davanın seyrini değiştirmediğini ve çocuğun gençlik mahkemesindeki yargılama sürecinin devam edeceğini duyurdu. Yine de tablo endişe verici: İngiltere'de doğrulanan, şüpheli ya da tartışmalı yapay zekâ hatalarının izlendiği listedeki vaka sayısı bu olayla birlikte 101'e ulaştı.

CPS yönetimi, kurumda yapay zekâ kullanımına dair sıkı kurallar bulunduğunu ve teknolojinin kesinlikle nihai hukuki karar vermek amacıyla kullanılamayacağını belirtti. Sözcü, sorunun internette yapılan araştırmadan kaynaklandığını, tespit edilmesinin ardından iç inceleme başlatıldığını, benzer bir başka vakanın bulunmadığının doğrulandığını ve emsal kararların yalnızca güvenilir kaynaklardan teyit edilmesi ilkesinin personele yeniden aktarıldığını açıkladı. Uzmanlar ise savcılık dosyalarındaki hassas ve gizlilik gerektiren bilgilerin yapay zekâ araçlarıyla işlenmesinin ciddi gizlilik riskleri doğurduğu görüşünde.