Savaş alanlarında yapay zekânın görev tanımı hızla değişiyor. Teknoloji, arka planda veri işleyen bir yardımcı olmaktan çıkıp karar verme sürecinin merkezine yerleşiyor. Emekli ABD Orgeneralli ve anci CIA Başkanı David Petraeus, 2030 yılına gelindiğinde yapay zekâ ağlarının sahadaki sensörleri ve silah sistemlerini doğrudan kontrol edeceğini tahmin ediyor.

Petraeus'un öngörüsü, tekil insansız araçlarla sınırlı bir gelecek tasavvurundan çok daha iddialı: Makinelerin birbirini koordine ettiği otonom komuta katmanları ve orduların kadrosunda "yapay zekâ kurmay subayları" yer alacak.

Nerede uyumayan subaylar var?

2

Forecast2050 adlı podcast programında konuşan Petraeus, yalnızca birkaç yıl sonra üst düzey otonom yapıların birden fazla sistemi tek elden yöneteceğini düşündüğünü dile getirdi. Yazılımlar için kullandığı ifade dikkat çekti: Taktiksel kararları üretecek bu sistemler, "asla uyumayan, yemek yemeyen ve mola vermeyen yapay zekâ subayları" olacak.

Anlattığı mimari şöyle işleyecek: Otonom sensörler sahadan gerçek zamanlı veri toplayacak, merkezî bir komuta ağına aktaracak ve bu ağ, silahları asgari insan onayıyla ya da tamamen otonom olarak hedefe yönlendirecek. Kısacası yazılım tek bir İHA'ya komuta etmek yerine, takım ya da tabur seviyesindeki makine filolarını eş güdümlü idare edecek. Petraeus, sistemlerin kendi ürettiği verilerle kendini yenileyen özyinelemeli öğrenme kabiliyetinin bu süreci hızlandıracağını da ekledi.

Cephe hattında ne değişecek?

2

Petraeus, otonom insansız sistemlerin sahadaki yoğunluğunun 2026'nın sonuna kadar özellikle Ukrayna'da belirgin biçimde artacağını düşünüyor. Pilotsuz araçların yaygınlaşması, orduların kadro genişletmeden çok daha fazla hava aracını operasyona sokabilmesi anlamına geliyor.

Buna karşılık ABD ordusunun çizgisi değişmedi: Tetiği çekecek olan insan. ABD Merkez Kuvvetler Komutanı Amiral Brad Cooper, yapay zekâ bugün zaten kocaman veri yığınlarını tarama ve analiz etme işlerinde kullanılıyor olsa da, hedefin vurulup vurulmayacağı ve ateş açılıp açılmayacağı kararının her zaman insanlarda kalacağını ifade ediyor.

Petraeus'a göre otonom harp doktrinine geçiş, ordularda derin kurumsal yapı değişimlerini şart koşuyor. Daha merkezî bir savunma mimarisi ve insansız sistemlere ağırlık veren bir bütçe yaklaşımıyla İngiltere'nin bu işin önünü açabileceğini, ABD'nin ise kurumsal dönüşümde halâ geride olduğunu savunuyor. Sonuç olarak dünya orduları, hem bu teknolojileri geliştirme yarışında hem de makinelere ne kadar karar yetkisinin devredileceği sorusuyla boğuşuyor.